ScanRobot na miarę XXI w.

Firma DDP wprowadziła do polskiej dystrybucji rozwiązanie do digitalizacji zasobów książkowych. Jego zastosowanie w polskich bibliotekach i archiwach pozwoli zwiększyć dostępność rzadkich i cennych dzieł oraz uchronić je przed zniszczeniem. Polska premiera rynkowa ScanRobota odbyła się na początku czerwca w Bibliotece Narodowej w Warszawie.

Na polskim rynku pojawiło się właśnie urządzenie ScanRobot austriackiej firmy Treventus, przeznaczone do digitalizacji dzieł oprawionych. Wyróżnia się ono unikalnym i bezpiecznym, również dla zabytkowych zbiorów, systemem przekładania kart oraz pryzmatycznym układem optycznym, umożliwiającym skanowanie ksiąg głęboko zszytych. Chroniona patentami technologia została opracowana przy udziale europejskich ośrodków digitalizacji. Głównym celem jej twórców było zaprojektowanie urządzenia umożliwiającego samoczynne skanowanie oprawionych zasobów książkowych, które będzie jednocześnie bezpieczne dla delikatnych starodruków i cennych rękopisów. W efekcie takiego podejścia w 2007 r. na rynek europejski wprowadzono rozwiązanie spełniające te wymagania. Dotychczas w Europie wdrożono już 21 urządzeń ScanRobot, m.in. w Bawarskiej Bibliotece Państwowej w Monachium, która realizuje projekt digitalizacji i udostępnienia online wszystkich XVI-wiecznych oryginałów znajdujących się w bibliotece w pojedynczym egzemplarzu. Dzięki zastosowaniu technologii ScanRobot w Bawarskiej Bibliotece Państwowej w Monachium od stycznia do grudnia 2008 r. zeskanowano ok. 40 proc. z 37 tys. tytułów. Wykorzystanie 3 urządzeń ScanRobot pozwoliło uzyskać wydajność na poziomie 300 ksiąg tygodniowo (ok. 75 tys. stron). „Obecnie toczą się dyskusje na temat potrzeby zwiększania dostępu do wiedzy i informacji przez Internet” – komentuje Grzegorz Dzięcioł, Wiceprezes Zarządu Digital Document Professionals (DDP) Sp. z o.o. „Na świecie inicjowane są kolejne projekty, takie jak Światowa Biblioteka Cyfrowa czy Europeana, których celem jest udostępnienie dzieł literatury, sztuki czy filmu szerokiej rzeszy odbiorców. Także polskie biblioteki od kilku lat realizują projekty digitalizacji swoich zasobów. Wprowadzenie na nasz rynek technologii ScanRobot nie tylko przyspieszy ten proces, ale umożliwi także masową digitalizację oryginałów, których automatyczne skanowanie było dotychczas niemożliwe z uwagi na wysokie wymogi konserwatorskie” – dodaje Grzegorz Dzięcioł.

Szybko i bezpiecznie
W celu zagwarantowania bezpieczeństwa skanowanych dzieł projektanci ScanRobot zastosowali nowatorskie rozwiązania. By uniknąć niebezpiecznej dla historycznych ksiąg konieczności całkowitego ich otwierania, ScanRobot wykorzystuje pryzmatyczny układ optyczny oraz specjalną kołyskę, na której układane jest skanowane dzieło. Kąt rozwarcia kołyski wynosi 60°, dzięki czemu chroniony jest grzbiet i oprawa książki. Kąt rozwarcia może być płynnie regulowany. Elementy kołyski, mające kontakt z dziełem, wykonano
z naturalnego, bezpiecznego dla opraw gładkiego drewna. Dodatkowo grzbiet skanowanej książki podparty jest w kołysce miękkim materiałem. W celu ograniczenia bezpośredniego kontaktu ze skanowanym obiektem urządzenie zostało wyposażone w mechanizm przewracania kart przy użyciu łagodnego strumienia powietrza. Podczas pracy skanowane karty utrzymywane są na zasadzie podciśnienia z wykorzystaniem efektu Bernoulliego. Ruch głowicy skanującej względem dzieła może być regulowany. Kolejne rozwiązania, bez których sprostanie wymogom konserwatorskim byłoby niemożliwie, to zastosowanie zimnego światła LED oraz ograniczenie do minimum długości ekspozycji dzieł na naświetlanie.
ScanRobot oferuje użytkownikom optymalizację procesów pracy. Urządzenie kopiuje jednocześnie dwie strony dzieła i przerzuca je samoczynnie, co pozwala uzyskać wysoką wydajność skanowania dochodzącą do 2500 str./ godz. Unikalną cechą ScanRobota jest zastosowanie specjalnego układu optycznego pozwalającego dokładnie i bez zniekształceń skanować całą stronę oryginału – od jej grzbietu aż do krawędzi. Urządzenia ScanRobot dostarczane są wraz z oprogramowaniem do skanowania ScanGate, które pozwala kontrolować pracę skanera oraz jakość uzyskiwanych rezultatów. Dzięki oprogramowaniu możliwe jest również zarządzanie zadaniami, a także obróbka i przetwarzanie zeskanowanych obrazów.