Pulp fiction

Odbarwianie papieru stanowi bardzo ważny element działalności przemysłu poligraficznego, papierniczego i wydawniczego – branż, które w dzisiejszych czasach muszą stawać się coraz bardziej „zielone”. Dlatego właśnie wybór odpowiedniej techniki druku pozostaje nie bez znaczenia, gdyż to od niej w dużej mierze zależy skuteczne przeprowadzenie procesu odbarwiania papieru. W ostatnim czasie obserwujemy wzrost popularności druku inkjetowego, stąd pojawia się pytanie, na ile ta metoda druku cyfrowego umożliwia pełną recyklizację produktu?

Tekst: Nessan Cleary, Verdigris

© Fotolia Obecnie funkcjonuje wiele zakładów przetwórstwa papierniczego opierających się na produkcji papieru pozyskiwanego z makulatury, które zajmują się usuwaniem atramentów i innych substancji z powierzchni zadrukowanych użytków.

Racjonalne wykorzystanie papieru w branży poligraficznej ma ogromny wpływ na prowadzenie ekologicznej polityki w zakładach produkcyjnych, zaś wykorzystywanie papieru pochodzącego z ponownego roztwarzania makulatury stanowi najlepszy sposób na niwelowanie negatywnego wpływu branży poligraficznego na środowisko naturalne. Ponowne przetworzenie papieru pozwala zaoszczędzić duże ilości wody i energii, które są niezbędne do jego produkcji. Z kolei mniejsze zużycie wody i energii jest równoznaczne z redukcją emisji gazów cieplarnianych do środowiska.

Łatwy offset

Obecnie funkcjonuje wiele zakładów przetwórstwa papierniczego opierających się na produkcji papieru pozyskiwanego z makulatury, które zajmują się usuwaniem atramentów i innych substancji z powierzchni zadrukowanych użytków. Poza tym na rynku dostępne są różne sposoby odbarwiania odpadów. W Europie jedną z najbardziej rozpowszechnionych metod jest technika flotacji. Polega ona na zanurzeniu papieru w zbiorniku z wodą, tzw. pulperze. Następnie do wody stopniowo dodaje się środki chemiczne, jak: soda kaustyczna, woda utleniona, metakrzemian sodu i mydło, powodujące powstanie płynnej piany na powierzchni pulpy, która w dalszej kolejności – poprzez nadmuch powietrza – zostaje usunięta. Następnie z powierzchni masy zostaje usunięty atrament. Większość zakładów zajmujących się ponownym pozyskiwaniem papieru z makulatury zajmuje się odbarwianiem papieru zadrukowanego w offsecie, który w miarę łatwo poddaje się procesowi recyklizacji.

Problematyczny inkjet

Cały przemysł związany z recyklingiem papieru poligraficznego reprezentowany jest przez Ingede – Międzynarodowe Stowarzyszenie Przemysłu Odbarwiania Papieru. Ingede zmaga się obecnie z problemem maszyn inkjetowych nowej generacji, jak seria Screen Jet520, Océ JetStream, Kodak Prosper czy HP Inkjet Web Press. Wszystkie one bazują na atramentach wodnych, stąd też wzrasta ryzyko zanieczyszczenia wody wykorzystywanej w recyklingu. Axel Fischer, rzecznik prasowy Ingede, wyjaśnia: „Drukując atramentami wodnymi, trzeba liczyć się z pewnymi konsekwencjami. Produkty poligraficzne zadrukowane w tej technologii można by porównać do czerwonych skarpetek wrzuconych do pralki z białymi ubraniami”.

© Fotolia Na optymalizację procesu odbarwiania papieru wpływ ma nie tylko rodzaj zastosowanego atramentu, ale również i sam papier.

Są sposoby

Należy jednak zaznaczyć, że nie wszystkie systemy inkjetowe powodują tego typu komplikacje. Ingede poinformowało, że urządzenie Fujifilm Jetpress wykazuje wysoką zdolność do odbarwiania papieru. Możliwe jest to za sprawą specjalnej technologii Fujifilm, która polega na powlekaniu podłoża przed aplikacją atramentu, co zapobiega jego wsiąkaniu we włókna papieru.

Xerox Production Inkjet System również zdał egzamin Ingede. To urządzenie pracuje w oparciu o atrament stały, który topi się, umożliwiając aplikację. W momencie odbarwiania papieru atrament rozpada się na dość duże cząsteczki, które można łatwo usunąć.

Niemniej jednak, czterej wiodący producenci maszyn inkjetowych: HP, Kodak, Océ i InfoPrint – założyli stowarzyszenie DPDA (Digital Print Deinking Association). Przedsięwzięcie to pozwala producentom zjednoczyć swoje siły i przeprowadzać wspólne badania prowadzące do optymalizacji systemów inkjetowych pod kątem odbarwiania papieru. Warto wspomnieć, że Ingede i DPDA nie darzą się zbytnią sympatią. Mimo to w ubiegłym roku nastąpiła „odwilż” w relacjach między dwiema organizacjami, które zaczęły ściśle ze sobą kooperować. Współpraca nie obyła się jednak bez zgrzytów. Ingede opracowała test „Method 11”, który ma weryfikować zdolność atramentu do odbarwiania. Z kolei DPDA stwierdziło, że test ten nie odzwierciedla rzeczywistych warunków panujących w przedsiębiorstwie zajmującym się recyklizacją papieru. W ubiegłym roku Ingede uwzględniła część uwag DPDA i opracowała nową wersję testu.

Nils Miller, naukowiec zajmujący się w HP rozwiązaniami inkjetowymi i strategią ochrony środowiska, wyjaśnia: „Stary test «Method 11» nie zawsze prawidłowo symulował pH urządzenia do odbarwiania. W niektórych przypadkach rozbieżności były tak duże, że – choć badanie wykazywało zdolność papieru do odbarwiania – w rzeczywistości było to bardzo utrudnione lub niemal niemożliwe”.

Wynikiem najnowszych badań przeprowadzonych przez HP są zmiany dotyczące składu atramentu wykorzystywanego w maszynach T350. Zasadnicza różnica polega na tym, że małe cząsteczki pigmentu łączą się ze sobą nie tylko podczas druku, ale i w czasie odbarwiania. Większe fragmenty atramentu można łatwiej oddzielić od papieru i innych substancji.

Papier też się liczy

Na optymalizację procesu odbarwiania papieru wpływ ma nie tylko rodzaj zastosowanego atramentu, ale również i sam papier. Niektóre rodzaje papieru dają się łatwiej odbarwić niż pozostałe. Prawdą jest też, że nie każdy papier nadaje się do zadruku techniką inkjetową. Najnowsze badania pokazują, że znacznie łatwiej odbarwić papier bezdrzewny. Mało tego, przedsiębiorstwa z przemysłu papierniczego są skłonne zapłacić zakładom produkcyjnym za gromadzenie i dostarczanie im makulatury opartej na papierze bezdrzewnym. Papier ten może następnie zostać poddany recyklingowi, w wyniku którego można uzyskać wysoką jakość papieru, identyczną jak w przypadku masy papierniczej wyprodukowanej z pierwotnych włókien. Cena surowca jest wówczas równie wysoka jak nowo wytworzonego papieru.

nie znaleziono jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, jaka technika druku jest najbardziej odpowiednia dla przeprowadzenia optymalnego procesu recyklizacji – przy uwzględnieniu różnych rodzajów papieru (papier gazetowy, papier opakowaniowy, tektura opakowaniowa). Zasadniczo główny problem tkwi w różnorodności dostępnych na rynku rodzajów papieru. Kto nam zagwarantuje, że to właśnie ten, a nie inny papier doskonale nadaje się do recyklingu? Czy taką osobą będzie dystrybutor atramentów do maszyn inkjetowych, czy może jednak warto zaufać producentom papieru?

W zasadzie zainteresowanie rozwiązaniami inkjetowymi dopiero się nasila. Oznacza to jednocześnie, że tak na prawdę dopiero teraz problemy związane z odbarwianiem papieru zaczną się piętrzyć. Tak czy inaczej, na rynku dostępne są systemy, które pomyślnie przeszły testy Ingede, co pozwala nam wierzyć, że użytki wyprodukowane za ich pomocą bez przeszkód dają się odbarwić. Wybierając takie właśnie urządzenia, wspieramy koncepcję zamkniętego obiegu surowców, jednocześnie wzmacniając realizację strategii zrównoważonego rozwoju w produkcji poligraficznej.