Cygarowanie, czyli odwarstwienie. Wady papieru lub tektury.

Wada papieru lub częściej tektury wielowarstwowej zwana potocznie w Polsce cygarowaniem* (ang. peel-back) polega na odwarstwieniu się części arkusza i wytworzeniu cienkiej i twardej zwiniętej rolki. Potoczna nazwa wady pochodzi od podobieństwa budowy tej rolki do budowy cygara.

Stefan Jakucewicz

Wada ta występuje dość rzadko w odniesieniu do tektury wielowarstwowej i bardzo rzadko w przypadku papieru (mowa oczywiście o wyrobie jednowarstwowym do 225 g/m²). Niewinnie wyglądający zwitek rozwarstwionego papieru lub tektury może być przyczyną dużych szkód finansowych. Szkody te to najczęściej wybite (wgniecione) obciągi (szczególnie duże straty przy drukowaniu na maszynach 8 – 10 kolorowych) lub rzadziej także zniszczone łożyska.

Z odpornością na zrywanie związane jest tzw. zjawisko samorzutnego rozwarstwiania się głównie tektur wielowarstwowych, a także papierów powlekanych i niepowlekanych zwane cygarowaniem. Co prawda zdarzają się już przypadki cygarowania zarówno powlekanego, jak i niepowlekanego papieru, nie mniej dominujące jest cygarowanie tektur wielowarstwowych.

Cygarowanie jako wada fabryczna producenta papieru (tektury), tnącego papier lub tekturę na odpowiedni format występuje niezwykle rzadko, najczęściej powstaje w drukarni lub w zakładzie przekrawającym zwoje na arkusze podczas przycinania arkusza o formacie fabrycznym do formatu arkusza drukowego oraz w czasie przesuwania stosu tektury przed drukowaniem, podczas drukowania lub po nim. Przesuwanie lub ślizganie się części stosu tektury wielowarstwowej może mieć niebezpieczne następstwa, gdyż podczas tych operacji dochodzi do uszkodzenia brzegów tektury wielowarstwowej. Przyczyną uszkodzenia brzegów może być także tępy lub wyszczerbiony nóż. Dość często uszkadzany jest podczas cięcia ostatni arkusz stosu. W związku z tym należy go usuwać i ciąć niewielkie stosy, wtedy ostatni arkusz będzie prawidłowo docięty.

Powoli i ostrożnie

Do uszkodzenia wystarczy tylko jedno włókno, które wystaje z brzegu arkusza. Pod naciskiem przesuwającego się stosu włókno razem z pokrywającym je materiałem zostaje wyrwane, ruch stosu oddziera warstwę tektury zwijając ją w rolkę. Arkusz z taką wadą podawany jest do maszyny, gdzie powoduje wybicie (wgniecenie obciągów) lub nawet, w wyjątkowych przypadkach, uszkadza maszynę. Tego typu uszkodzenie arkuszy występuje bardzo rzadko podczas drukowania arkuszy fabrycznie ciętych ze wstęgi. Znacznie częściej występuje przy cięciu arkuszy z kierunkiem maszynowym wzdłuż krótszego boku na pół. Rolka wierzchniej warstwy tektury zwija się wtedy praktycznie zawsze w kierunku poprzecznym (CD). Wadę tę powodujemy sami poprzez cięcie i manipulację stosem. Należy przy tym pamiętać, że arkusze przenoszone w większej ilości wyginają się w łuk, którego krawędzie działają jak ostry nóż; jeżeli trafią na krawędź leżących już arkuszy, powodują ich uszkodzenie, objawiające się powstaniem zwiniętej rolki wierzchniej warstwy tektury (może to być również powleczenie z włóknami) w kierunku poprzecznym (CD); bardzo rzadko rolka zwija się w kierunku maszynowym (MD). Uszkodzenie fabryczne objawia się rolką zwiniętą w kierunku maszynowym (MD). W podobny sposób może się zachowywać nie tylko wierzchnia warstwa tektury wielowarstwowej, ale także spodnia. Wada polegająca na powstawaniu zwiniętych rolek wierzchniej warstwy tektury (lub papieru) jest trudna do wykrycia, nawet przez maszynę. W związku z tym powoduje duże szkody. W celu zminimalizowania tego zjawiska należy przy cięciu papieru niepowlekanego lub tektury wielowarstwowej odrzucać dwa ostatnie arkusze lub ciąć na warstwie makulatury. Przy transportowaniu, nakładaniu, przekładaniu i układaniu tektury (papieru) należy operować małymi stosami i wózkami służącymi do transportu stosów.

Powyższy artykuł jest fragmentem książki – monografii pt. „Papier do drukowania: właściwości i rodzaje” autorstwa Stefana Jakucewicza. Książka ta ukaże się po wakacjach.

Foto: J. Vališ

Cygarowanie w drukowaniu offsetowym.